Orgel

 

Monumentaal orgel Lage Vuursche eindelijk gerestaureerd. door Simone Stevens. SOEST, LAGE VUURSCHE – Het Van Oeckelen-orgel van de Nederlands hervormde kerk in lage Vuursche ligt in stukken op de grond. De orgelpijpen staan keurig gerangschikt in een kast. Over ruim een jaar moet het instrument uit 1882, dat momenteel wordt gerestaureerd bij Elbertse Orgelmakers in Soest” weer in oude luister zijn hersteld. Het werk van Jan Kuijt zit er dan op.Ruimere jas voor Van Oeckelen

Kuijt was de afgelopen twaalf jaar medeverantwoordelijk voor de jaarlijkse bazaar, die ten behoeve van het orgelfonds werd gehouden. Ook vandaag is er weer eentje, in dorpshuis De Furs aan de Slotlaan. En volgend jaar zal er ook weer een worden gehouden, maar Kuijt gaat er een beetje van uit dat die niet meer nodig is voor de restauratie van het orgel. “We hopen het orgel volgend jaar voor kerst weer te hebben”, zegt hij. “Met kerst heeft een kerk het orgel ook het meeste nodig.’ Zijn ‘kindje’ is het in al die jaren niet geworden. “De kerk is mijn kind. Ik speel zelf geen orgel, maar ik luister er wel graag naar.’

Een Van Oeckelen is niet de Stradivarius onder de orgels, maar hij is wel bijzonder. “Omdat hij in dit deel van Nederland bijna niet voorkomt”, zegt Kuijt, “Van Oeckelen was een Groninger. In die tijd sleepte je nog niet zo ver met spullen. En hij is bijzonder omdat het een monument is.”

Het instrument is imposant, eigenlijk te groot voor het bescheiden kerkje in Lage Vuursche. Vandaar dat het balkon, waarop hij straks weer komt te staan, wordt vergroot. Net als het orgel is ook daarvoor subsidie van Monumentenzorg verkregen. De Loosdrechtse restauratie-architect en orgelkenner Paul van Vliet maakt het ontwerp voor deze monumentale uitbreiding. “Het orgel zit in een te kleine jas, het heeft meer ruimte nodig. Het is een beetje uit de kluiten gewassen orgel voor zo’n klein kerkje”, aldus Kuijt.

Elbertse is één van de twintig gespecialiseerde bedrijven in Nederland op dit gebied en daar komt bij dat slechts een aantal van hen voor Monumentenzorg mag werken. Ook betrokken architecten hebben zo hun voorkeur. Het komt mooi uit dat de orgelrestaurateur in de buurt zit, vindt Kuijt. “Bij wijze van spreken op loopafstand.” Het gevaarte kon daardoor ook eenvoudiger in stukken naar het pand aan de Zuidergracht in Soest worden gebracht. Sinds begin deze maand ligt de Van Oeckelen er in gedemonteerde staat.

Het orgel is niet compleet. Kuijt weet dat er ooit twee engeltjes en nog een ander beeldje op moeten hebben gestaan. Hij lacht. “Ze zijn spoorloos. Ik weet niet bij welke beeldenstorm die zijn verdwenen. Tja, toen kenden we de waarde niet.” Ook de vier lampen die op de hoeken van het orgel hoorden ontbreken. Kuijt kwam ze een paar jaar geleden tegen op een expositie van de historische kring in Hilversum. Helaas voor de kerk, ze zijn particulier bezit.

Voldoening

Dat het orgelfonds niet meer nodig is, stemt Kuijt tot tevredenheid. “Na al die jaren geeft dat toch wel enige voldoening, ja. Dat hebben we toch maar met zijn allen bereikt. We hebben met het orgelfonds 150.000 gulden (68.000 euro; van de in totaal 280.000 euro kostende restauratie) bij elkaar gekregen. Het is ook een aansprekend idee. Je streeft naar iets dat je af wil maken. Het is toch een enorme prestatie voor een vrij kleine gemeente, die de hervormde kerk in lage Vuursche is. De pastorie hebben we ook helemaal gerestaureerd – zonder subsidie. Voor mijn gevoel is dit een soort afsluiting.”

Orgelwerken bij ingebruikneming orgel te Lage Vuursche

  • Fanny Mendelssohn Hensel – Preludium in F gr.t. (1805-1847)
  • Johannes Brahms – Twee koraalvoorspelen uit opus 122. O welt ich muß dich lassen. Herzlich tut mich erfreuen.
  • Eelke Mobach – Prelude in d kl.t. (1836-1898)
  • Johannes Brahms- Twee koraalvoorspelen uit opus 122. Schmücke dich, o liebe seele. Herzlich tut mich verlangen.
  • C.F. Hendriks Jr. Variatien op Psalm 107